|
نگاهی به نظامنامه حرب نوشته آیت الله سید عبدالله بلادی
آیت الله سید عبدالله مجتهد بلادی بوشهری یکی از روحانیون مبارز و مجاهدی است که متاسفانه درباره جایگاه والا و نقش ارزنده او در فاصله سالهای مشروطیت تا سقوط رضا شاه پهلوی آگاهی درخوری ارائه نشده است. وی یکی از روحانیون آگاه و استعمار ستیزی بود که از سال های انقلاب مشروطه در صف مبارزه با استبداد داخلی قرار گرفت و در راس کسانی قرار داشت که در جنوب ایران علیه محمد علی شاه و لیاخوف روسی اعلام جهاد کرد و خرید و فروش کالاهای روسی را رسما تحریم نمود.
آیت الله بلادی در آستانه جنگ جهانی اول نیز برای متحد کردن صف مبارزه ضد انگلیسی تلاش های بسیاری صورت داد. او از یکی دو سال قبل از جنگ جهانی اول ، شخصا با بسیاری از رهبران سیاسی و خوانین محلی دیدار و گفت و گو کرد و از آنان خواست تا در مبارزه علیه انگلیس و دفاع از آب و خاک ایران زمین مشارکت کنند. کاری که البته نتیجه زیادی نداشت و تنها خوانینی مانند رییسعلی دلواری ، زائر خضر خان اهرمی ، شیخ حسین خان چاهکوتاهی ، خالو حسین بردخونی و محمد خان غضنفرالسلطنه برازجانی به این ندا پاسخ مثبت دادند.
تلاش علیه انگلیسی ها باعث شد تا نام او در " لیست سیاه " انگلیسی ها قرار گیرد. از این روی وی چند ماه قبل از اشغال بوشهر ناچار شد از این شهر به شیراز مهاجرت اجباری نماید و مدت هفت سال مقیم شیراز گردد. وی در ایام توقف در شیراز ، فعالیت های ضد انگلیسی بسیاری صورت داد که مجموعه این فعالیت ها را در کتابی با عنوان " لوایح و سوانح " جمع آوری و تدوین کرده است.( متن این کتاب به همراه رساله ی دیگری از ایشان تحت عنوان ایقاظ الحبیب فی مظالم الصلیب توسط نگارنده در آینده نزدیک منتشر خواهد شد.) در ماه های اول اقامت آیت الله بلادی در شیراز ، خوانین و مجاهدین تنگستانی و دشتستانی در نامه ای از ایشان خواستند تا اصول جنگ با دشمن و طریق مبارزه اسلامی را برای آنان تدوین کند.
ایشان نیز با تکیه بر منابع اسلامی ، خصوصا نهج البلاغه و کتاب جهاد از مجموعه وسائل الشیعه ، آیین نامه ای در صد و ده ماده تدوین کرد. در آیین نامه حرب ، بلادی با هوشیاری بالایی به مجاهدین توصیه نمود تا در کنار مبارزه با انگلیسی ها از کار تاریخ نگاری و تبلیغات نیز غافل نمانده و مثلا همواره از مواضع جنگی و عملیات ها عکس تهیه نموده و شرح کامل هر عملیات را پس از پایان آن چاپ و منتشر کنند. توصیه ای که البته مورد توجه خوانین مبارز جنوبی قرار نگرفت . بی شک اگر آنان به این توصیه هوشیارانه عمل کرده بودند ، تاریخ ایران دارای بایگانی بسیار غنی و با ارزشی از عکس و گزارش جنگی در باب مجاهدت و مبارزات مردم جنوب ایران در سال های جنگ جهانی اول علیه استعمار انگلیس و قوای متفقین بود.
نظامنامه و اصول حرب
ماده اول – باید روحانیین به ریاست یک نفر که فی ما بین خودشان انتخاب خواهد شد ، حاضر باشند و باید در محلی مخصوص در عقب لشکر تشویق احزاب نمایند و ناظر بر افعال و اقوال فرمانفری کل باشند که اجرایی بر خلاف قوانین شرع اسلامی به عمل نیاید.
2 – کلیه ی نظر روحانیین و امرا و افراد جند ( سپاه ) قبل از اوان فرصت باید به اصول مدافعه باشد نه مهاجمه.
3 – فرمانفرمای کل باید شخصی خبیر و بصیر باشد ، به اوضاع حرب ( جنگ ) حاضر و اهل تجربه باشد.
4 – فرمانفرمای کل و دو نفر با علم و اطلاع و مجرب به نیابت خود معرفی نماید.
5 – فرمانفرمای کل و دو نفر نایبش باید با اسم و رسم معرفی کلیه جنود شوند.
6 – در هنگام خیانت یا فرار یا اسارت یا تلف ( شدن ) فرمانفرمای کل ، تعیین فرمانفرما به عهده باقی روسا با نظارت علما خواهد بود.
7 – در هنگام فقدان یکی از دو نایب یا هر دو ، تعیین نایب به عهده شخص فرمانفرما خواهد بود.
8 – تمام خوانین متحدین باید خود را به اسم و رسم معرفی فرمانفرمای کل کنند و فرمانفرما باید اسامی آنها را با عدد اردوی هر کدام ثبت دفتر مخصوص خود نماید.
9 – خوانین متحده باید هر کدام عدد اتباعش ( نیروهایش ) را نوشته ، تقدیم فرمانفرمای کل نمایند.
10 – خوانین باید اکیدا از احقاد ( عقده ها ) اتباعشان جلوگیری نمایند.
11 – خوانین متحده باید در محضر روحانیین از برای فرمانفرمای کل در عدم خیانت قسم یاد نمایند.
12 – روسا اتباع هر یک از خوانین باید در حضور خان خودشان در عدم خیانت قسم یاد نمایند.
13 – حکم تقسیم اردو یا امکنه ی لازمه فقط راجع به شخص فرمانفرمای کل خواهد بود.
14 – فرمانفرمای کل باید اولا امکنه ای را که خوف تهاجم دشمن از آن امکنه بیشتر است ملاحظه داشته باشد.
15 – فرمانفرما باید دفتردار مخصوص داشته باشد.
16 – فرمانفرما باید صندوق دار مخصوص داشته باشد.
17 – فرمانفرما باید محلی را برای مجروحین تعیین کند.
18 – فرمانفرما باید جمعی را به ریاست شخصی مخصوص برای حمل و نقل مقتولین و مجروحین تعیین کند.
19 – شخص رییس جماعت ناعش ( جمع نعش ، کسی که مسوول جمع آوری و حمل اجساد شهدای جنگ است ) سخت مسوول عمل مفوضه ( واگذار شده ) به خود خواهد بود.
20 – فرمانفرما باید جمعی طبیب و جراح و خدمه از برای مجروحین تعیین کند.
21 – مقتولین باید هر چه زودتر به کمال تجلیل تجهیز و به رسوم شرع دفن شوند.
22 – فرمانفرما باید یک دستگاه مطبعه مختصری با خود داشته باشد. حوادث حرب را طبع و نشر دهد ، از روی حقیقت ، مگر هنگامی که ضرورت مقتضی اخفا آن باشد ، موقتا.
23 – فرمانفرما باید یک دستگاه عکاسی با خود داشته باشد ، مواقع مهمه را عکس بردارد.
24 – فرمانفرما باید در میانه ی اردوی خود ، وقایع نگار و خفیه نویس ( ضد اطلاعات ) و دیده بان امین داشته باشد.
25 – فرمانفرما باید کاملا در حفظ اردوی خود از وقوع در شداید جلوگیری کند.
26 – فرمانفرما باید جمعی را به ریاست یک نفر مسوول برای کندن خندق ها و سنگرها تعیین کند.
27 – فرمانفرما باید جمعی را به ریاست یک نفر مسوول برای ایصال سیورسات ( تدارکات ) حرب به اهل خندق ها و سنگرها تعیین و معرفی نماید.
28 – فرمانفرما باید جمعی را به ریاست یک نفر مسوول برای ایصال آب به مواقع و خندق ها و سنگرهای اردوی خود تعیین و معرفی نماید.
29 – فرمانفرما باید جمعی را به ریاست یک نفر مسوول برای ایصال ماکولات ( خوردنی ها ) به مواقع اردو تعیین و معرفی نماید.
30 – فرمانفرما باید به عموم روسا علامت امان خواستن دشمن را معرفی نماید.
31 – روسا کاملا از غیله و حیله دشمن باید احتراز داشته باشد.
32 – روسا قبل از اختلاط با اسرا باید آنها را خلع سلاح نمایند.
33 – کلیتا باید رییس و تابعین نسبت به اسرا به رافت معامله کنند.
34 – مطلقا مثله ( قطعه قطعه ) کردن دشمن را حیا ( زنده ) و میتا ( مرده ) شرعا ممنوع است.
35 – موتای ( مردگان ) اسرا و مقتولین دشمن را باید دفن نمود.
36 – روسا و تابعین اکیدا از ایذا و توهین و غارت و اسارت مسلمین بی گناه احتراز نمایند.
37 – کشتن زن ها و اطفال دشمن اکیدا ممنوع است ، مگر هنگامی که با مردان و بزرگان در مقام مقاتله با مسلمین اشتراک نمایند.
38 – اختیار غنائم و تقسیم آن مطلقا با فرمانفرما است به نظارت روحانیین.
39 – اختیار دار خزانه ، شخص فرمانفرما با نظارت روحانیین خواهد بود.
40 – کلیه مواجب روسا و تابعین به اختیار فرمانفرماست.
41 – کلیه عزل و نصب و تنبیه و مجازات به دست فرمانفرما با نظارت روحانیین است.
42 – قبوضات اعانه مطلقا باید به مهر و دستخط فرمانفرما باشد و او به صندوق دار بسپارد.
43 – ارباب مواجب و صندوق بعد از اخذ حقوق و مواجب باید قبوضات دستخطی خود را به فرمانفرمای کل تقدیم و او به دفتر کل تسلیم نماید.
44 – خائنین از اردوی اسلامی فورا ماخوذ و محبوس شده لدی الضراغ در مجلس استنطاق با حضور روحانیین مرخص یا مجازات می شوند.
45 – فرمانفرمای کل باید علامتی در اردوی خود تعیین نماید تا در مغلوبه ، مشتبه به دشمن نشوند.
46 – فرمانفرمای کل باید جدا ملاحظه خستگان سنگرها و خندق ها نموده و آنها را به تناوب راحت دهد.
47 – فرمانفرمای کل باید مطلقا اردو را بیش از چهل و هشت ساعت منع از خواب ننماید.
48 – فرمانفرمای کل باید دائما ملاحظه خستگان اردوی خود داشته باشد.
49 – فرمانفرمای کل باید جدا از دسیسه دشمن در اردو و اردوگاه خود با بصیرت باشد.
50 – فرمانفرمای کل باید عده ( نیرو ) و عده ( تجهیزات ) صحیحی را برای حفظ خود و اجرا اوامر تعیین کند.
51 – فرمانفرمای کل باید جمعی جنگ دیده و رشید را برای جلوگیری از فرار اردوی خود تعیین کرده و به عموم روسا و افراد تابعین معرفی نماید.
52 – فرمانفرما باید اکیدا از استعمال مسکرات احتراز نموده ، عموم لشکر را هم منع اکید نماید.
53 – فرمانفرما باید دائما ملاحظه وفور سیورسات و آب و خوراک لشکر داشته باشد.
54 – فرمانفرما باید به خوبی مواقع جنگ را بداند و طرق غالبیت بر دشمن را پیدا نماید.
55 – تمام روسا و افراد تابعین در هنگام جنگ و غیره باید ناظر اوامر و فرمانفرما باشند.
56 – تمام افراد تابعین اکیدا باید از مخالفت روسا خود احتراز کنند.
57 – در هنگام فراغ از هر حمله و تهاجم باید هر یک از روسا عده ی مقتولین و مجروحین مروسین خود را نوشته ، تقدیم فرمانفرمای کل نمایند.
58 – فرمانفرمای کل هر هفت روز یک بار باید بازدید تمام اردوی خود نماید.
59 – فرمانفرمای کل می تواند در فتح قلاع مشکله اعمال انواع تشبثات و دسایس و حیل نماید.
60 – فرمانفرما در هنگام امر به مهاجمه باید اردوی خود را متفرق و تنک نماید.
61 – اردوی سواره باید دائما مهیای سبقت بر دشمن در تصرف مواقع مهمه باشند.
62 – در هنگام غلبه بر دشمن باید اردوی اسلام عجله در اکل ( خوردن ) و شرب ( آشامیدن ) آذوقه مختلفه از دمن قبل از امتحان ننماید و هکذا از آب انهاری که از طرف اردوگاه دشمن عبور می کند ، احتراز و امتحان نمایند.
63 – فرمانفرما در هنگام امر به یورش باید ملاحظه ی اراضی جلو را داشته باشد.
64 – در هنگام راحت اردو باید پاسبانان بیدار و مشغول دیده بانی باشند.
65 – فرمانفرمای کل باید هیچ وقت از عدم فتح و طول حرب ملول و مایوس نشود.
66 – افراد روسا دائما باید افراد تابعین را تشویق به جنگ و تشجیع نمایند و باید لشکر دشمن را حقیر شمارند.
67 – افراد تابعین هیچ وقت نباید از مشاهده ی مقتولین خود مرعوب شوند.
68 – فرمانفرمای کل و روسا ، عموما از شکست پی در پی و عقب نشینی نباید از جنگ دست بکشند.
69 – لشکر اسلام باید مهیای طول جنگ شده و از طول مدت جنگ ملول نشوند و باید با یکدیگر مساوات کنند.
70 – لشکر اسلام باید در هر حال یکدیگر را اعانت و یاری نمایند.
71 – لشکر اسلام در هنگام غلبه اکیدا احتراز از تعرض به نوامیس دشمن نمایند و مرتکب فواحش و منکرات و مناهی و ملاهی نشوند.
72 – لشکر اسلام باید نسبت به دشمن غیظ ( محکم ) و دوستان رقیق القلب باشند.
73 – لشکر اسلام نباید هیچ وقت اظهار عجز و انکسار ( شکست ) نزد دشمن نماید.
74 – زن های مسلمین مطلقا از اشتراک با مردان در جنگ ممنوعند.
75 – اردوی اسلام باید هر یک ، مقداری آلات حرب و آب و نان همیشه با خود داشته باشد.
76 – اردوی اسلام باید همه وقت مشق دویدن و جست و خیز و اسب دوانی و تیر اندازی بنماید.
77 – اردوی اسلام باید همه وقت ترک واجبات دینی خود ننماید بالخصوص صوم و صلاه.
78 – اردوی اسلام باید هیچ وقت پیرامون معاصی و گناهان نگردند.
79 – اردوی اسلام در جنگ با دشمنان باید اولا تهیه اسباب کرده بعد مدد از خدا بطلبند.
80 – اردوی اسلام باید همیشه برداشتن الاهم فالاهم را از مواقع دشمن ملاحظه داشته باشد.
81 – دسته ای از اردوی دشمن اگر تسلیم به اسلامیان شوند ، بعد از خلع سلاح مقبولند . بنای معاونت به اسلامیان داشته باشند مقبولند به شرط آنکه افراد انها را در میان صفوف اسلامیان متفرق و منتشر نمایند.
82 – دسته ای از اردوی خصم ، اگر بعد از تسلیم به اسلامیان بنای معاونت به اسلامیان داشته باشند مقبولند ، به شرط آنکه افراد آنها را در میان صفوف اسلامیان متفرق و منتشر نمایند.
83 – فرمانفرمای کل باید کلا رعایت حفظ الصحه ی اردوی خود بنماید.
84 – غذای اردو باید غالبا صالح الکیموس ( سالم ) و قلیل الکمیه ( کوچک حجم ) و کثیر التغذیه ( پر نیرو ) باشد.
85 – اردو باید هفته ای دو بار عموما مقداری آب لیمو بیاشامند.
86 – اردو باید از خوردن نباتات ممنوع نشوند و از اطراق در بطایع ( بیابان ها ) و اجام ( بیشه زار ) احتراز کنند.
87 – اردو باید در تابستان غبا و در زمستان هفته یک مرتبه لباس و بدن را با آب فاتر شستشو و تنظیف نمایند و استعمال عطریات کنند.
88 – فرمانفرمای کل باید علاماتی را برای قیام و نیام و انحنا و جلوس و حرکت و سکون و تقدم و تاخر و تیامن و تیاسر و سرعت و بطو و شروع و کف و امثال آنها وضع و تعیین و به روسا و افراد تابعین تعلیم دهد.
89 – داوطلبان مطلقا مقبولند بعد از حصول اطمینان از آنها.
90 – داوطلبان در تمام احکام با سایر لشکر اشتراک دارند مگر از صف اول که تا چندی ممنوع خواهد بود ، مگر فرمانفرمای کل تصویب نماید.
91 – اسلحه به داوطلبان داده می شود بعد از اطمینان فرمانفرمای کل و اخذ قبض از آنها و تسلیم به دفتردار کل.
92 – از داوطلبان کمتر از شش ماه تعهد خدمت قبول نمی شود.
93 – داوطلبان باید در عدم خیانت در محضر روحانیین قسم یاد کنند.
94 – داوطلبان باید تعهد نامه خود را امضا و مهر نمایند تسلیم فرمانفرمای کل نموده و او هر کدام را به هر دسته که مصلحت بداند ملحق نماید.
95 – تعهدنامه ها نزد دفتردار کل محفوظ خواهد بود.
96 – بعد از انجام مدت خدمت و تعهد داوطلب مخیر است بین استیناف تعهد یا معاف بودن از خدمت.
97 – در هنگام تصادف تمامیت تعهدنامه داوطلب یا قیام حرب و مرخصی داوطلب ، منوط به نظر فرمانفرمای کل خواهد بود.
98 – داوطلب کمتر از هجده سال و بیشتر از شصت سال قبول نخواهد شد.
99 – داوطلب هر گاه اسلحه و آذوقه با خود داشته باشد با سایرین امتیاز خواهد داشت.
100 – داوطلب با علم را بعد از اطمینان فرمانفرما به اندازه علمش ریاست خواهند داد.
101 – فرمانفرمای کل کلیه اردو را باید در تحت یک لباس و یک قانون نظامی در آورد.
102 – فرمانفرمای کل اذن عقب نشستن را نمی دهد مادامی که قوای اردوی خود را کمتر از نصف قوای دشمن نبیند و در صورت کمتر از نصف بودن هم با امید غلبه مخیر خواهد بود.
103 – خوانین و روسا هم مانند فرمانفرمای کل هر کدام باید نایب داشته باشند و آنها را معرفی به فرمانفرمای کل نمایند.
104 – فرمانفرما مجاز است که به توسط نمایندگان مخصوص مخفیا از اسرار دشمن استخبار نماید.
105 – فرمانفرمای کل مجاز است با نظارت روحانیین در هنگام احتیاج از ارباب ثروت تحصیل اعانه ی اختیاری یا اجباری نموده ، به اداره ی صندوق دار بسپارد.
106 – در میان اردو دائما خفیه ( ضد اطلاعات ) پلیس باید گردش داشته باشد و اطلاعات خود را فقط به شخص فرمانفرمای کل می تواند بگوید.
107 – فرمانفرمای کل می تواند مجلسی را مرکب از روحانیین و خوانین و روسای معرکه با حضور خود تشکیل داده ، کسب رای آنها را در اجراییات عمل اردو نماید.
108 – اکثریت آرای این مجلس متبع است ، حتی در تغییر و تبدیل مواد این نظامنامه موقتا.
109 – چنانچه نمی خواهند مذاکرات و کسب آرا را شفاهی کنند ، آرا هر کس را در روقه علاحده نوشته مخلوط کرده اکثریت را تحصیل کنند و باید اوراق آرا امضا صاحبانش نداشته باشد.
110 – هر قطعه ارضی یا شهری را که فتح نمایند، رسما ملحق به مملکت ایران خواهد بود و هکذا بعد از اخذ لوازم حرب و فراغ ، تمام آلات حرب و ذخایر و غنایم باید تسلیم دولت ایران شود و به خزانه بسپارند.
سید قاسم یاحسینی
 پیشنهاد متن برای مطالعه (6) |  نقل قول این متن | تعداد مشاهده :45
|
- لطفا فیلدهای ستاره دار را پر کنید.
|
1.4 |
اولين نظر را شما بدهيد
